Baş ve boyun kanserleri ağızda, boğazda, gırtlakta, burun ve sinüslerde, tükürük bezlerinde, tiroitte ya da boynun derisinde ve lenf düğümlerinde başlar. Cerrahi çoğu zaman tedavinin merkezinde yer alır ve Prof. Dr. Günter Hafız’ın kariyerinin ilk yıllarından beri çalıştığı alandır.
Nedir
Baş ve boyun kanseri cerrahisi, tümörü çevresindeki bir miktar sağlıklı dokuyla birlikte ve gerektiğinde yayılmış olabileceği boyun lenf düğümleriyle beraber çıkarır. Bu bölge küçüktür ve nefes almayı, konuşmayı, yutmayı ve yüz ifadesini sağlayan yapılarla doludur; bu yüzden planlama, ameliyatın kendisi kadar önemlidir. Tümörün yerine ve evresine (ne kadar büyüdüğüne ve yayıldığına) bağlı olarak cerrahi tek başına yeterli tedavi olabilir ya da öncesinde veya sonrasında radyoterapi veya kemoterapiyle birleştirilebilir.
Kimler için
Ağız, dil, boğaz, gırtlak, tükürük bezleri, tiroit veya boyun kanseri olan yetişkinler: yeni tanı almış, önceki tedaviden sonra hastalığı yinelemiş ya da iyileşmeyen bir kitle veya lezyon nedeniyle kanser şüphesi bulunanlar.
Belirtiler ve tanı
Sık görülen uyarı işaretleri şunlardır: ağızda birkaç hafta içinde iyileşmeyen yara veya ülser, boyunda kitle, geçmeyen ses kısıklığı, yutma güçlüğü veya yutarken ağrı, kulak enfeksiyonu olmadan tek taraflı kulak ağrısı ya da tükürükte kan. Tanı, çoğu zaman ince ve esnek bir endoskopla yapılan ağız ve boğaz muayenesine; ultrason, bilgisayarlı tomografi (BT), manyetik rezonans görüntüleme (MR) veya PET gibi görüntüleme yöntemlerine; ve mikroskop altında incelenen küçük bir doku örneği olan biyopsiye dayanır. Bunlar birlikte tümörün türünü ve evresini ortaya koyar; tedavi planı buna göre yapılır.
Ameliyat nasıl yapılır
Ameliyat genel anestezi altında yapılır. Yaklaşım tümörün yerine göre değişir. Boğazın ve gırtlağın bazı tümörleri ağız yoluyla, lazer ve mikroskopla, dışarıdan kesi yapılmadan çıkarılabilir; bazıları ise boyunda bir kesi gerektirir. Yayılma riski olduğunda lenf düğümleri boyun diseksiyonuyla çıkarılır. Geniş bir alanın çıkarılması gerektiğinde vücudun başka bir yerinden alınan doku, aynı ameliyatta eksik bölgeyi onarmak üzere aktarılabilir (mikrovasküler rekonstrüksiyon); böylece yutma, konuşma ve görünüm olabildiğince geri kazanılır. Çıkarılan doku bir patolog tarafından incelenir; nihai rapor, ek bir tedavinin gerekip gerekmediğini ve gerekiyorsa hangisinin uygulanacağını gösterir.
İyileşme
İlk günler hastanede geçer; nefes alma, yutma ve yara yakından izlenir. Ameliyata bağlı olarak, iyileşme sürerken geçici bir beslenme tüpü ya da boyunda geçici bir nefes açıklığı gerekebilir. Yutma ve konuşma terapisi çoğu zaman erken başlar. Çoğu kişi birkaç hafta içinde normal beslenmeye ve günlük yaşama döner. Olası bir yinelemenin erken bulunması önemli olduğundan kontrol muayeneleri yıllarca düzenli aralıklarla sürer.
Prof. Dr. Hafız nasıl çalışır
Prof. Dr. Hafız 1994’ten beri kulak burun boğaz hastalıkları uzmanı, 2006’dan beri İstanbul Üniversitesinde profesördür; baş ve boyun kanseri cerrahisi, transoral lazer cerrahisi, hava yolu cerrahisi ve mikrovasküler rekonstrüksiyon odak alanları arasındadır. Baş Boyun Kanserleri Derneği kurucu üyesi, Avrupa Baş ve Boyun Derneği ile Uluslararası Baş ve Boyun Onkoloji Dernekleri Federasyonu üyesidir. Her tanı ve tedavi planı, siz ve aileniz bilgilendirilmiş ve desteklenmiş hissedene kadar anlatılır.